Klauzula czy pozew przeciwko wspólnikom spółki jawnej

Ostatnio pisałam o nadaniu klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikom spółki jawnej. Nie jest to jednak jedyny sposób dochodzenia od nich należności. Możliwe jest bowiem również wytoczenie przeciwko nim powództwa. Zgodnie z art. 22 § 2 ksh wspólnicy odpowiadają solidarnie ze spółką za jej zobowiązania i w przypadku nieuregulowania należności przez spółkę, wierzyciel może pozwać nie tylko ją, a również jej wspólników. Jeśli natomiast chodzi o egzekwowanie należności na drodze egzekucji, to w stosunku do wspólników jest to możliwe dopiero po bezskutecznej egzekucji z majątku spółki (art. 31 § 1 i 2 ksh).

Wydawałoby się zatem, że bez różnicy jest, czy wierzyciel pozwie jednocześnie spółkę jawną i jej wspólników, czy też tylko spółkę, a po bezskutecznej egzekucji wystąpi przeciwko nim o nadanie klauzuli wykonalności. Różnica jest jednak bardzo istotna, jednak widoczna dopiero wtedy, gdy wierzyciel chce dochodzić należności nie tylko z majątku osobistego wspólnika, ale również z majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową.

Klauzula przeciwko wspólnikom spółki jawnej

Znacznym ułatwieniem dla wierzycieli w dochodzeniu roszczeń od spółki jawnej jest możliwość domagania się zapłaty również od jej wspólników. Jednym ze sposobów dochodzenia od nich należności jest nadanie przeciwko nim klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty/wyrokowi wydanemu przeciwko spółce. Możliwość taką przewiduje art. 778 (1) kpc.

Zgodnie z powołanym przepisem wierzyciel może wystąpić z wnioskiem o nadanie klauzuli przeciwko wspólnikom spółki jawnej, jeżeli:

Egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna.

Przesłankę bezskuteczności wierzyciel może wykazać postanowieniem komornika o umorzeniu egzekucji przeciwko spółce. Myślę, że uzasadnione byłoby analogiczne zastosowanie także tych dowodów bezskuteczności, którymi wierzyciel może posłużyć się pozywając członka zarządu sp. z o.o., tj. postanowieniem o oddaleniu wniosku o ogłoszeniu upadłości spółki, z uwagi na to, iż jej majątek nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania czy też postanowieniem o umorzeniu postępowania upadłościowego z tego względu, jak również postanowieniem o zakończeniu upadłości, jeśli w jej toku wierzyciel nie uzyskał zaspokojenia.

Jest oczywiste, że egzekucja ta będzie bezskuteczna.

W tym przypadku wierzyciel mógłby posłużyć się np. pismem komornika – wysłuchaniem wierzyciela przed umorzeniem egzekucji z trybie art. 827 kpc, z którego będzie wynikało, że majątek spółki nie wystarcza na zaspokojenie wierzyciela i w przypadku niewskazania nowych sposobów egzekucji postępowanie to będzie umorzone.

Pozostaje jeszcze odpowiedzieć na pytanie przeciwko którym wspólnikom wierzyciel może z takim wnioskiem wystąpić. Początkowo w orzecznictwie przyjmowano, iż pojęcie „wspólnik” użyte w treści art. 778 (1) kpc oznacza osobę, która jest wspólnikiem w chwili nadawania klauzuli wykonalności. Sama pamiętam jeszcze czasy, kiedy konieczne było załączenie do takiego wniosku aktualnego odpisu z KRS spółki jawnej. W przeciwnym razie sąd wniosek oddalał, albowiem przyjmowano, iż niedopuszczalne jest nadanie klauzuli wykonalności przeciwko byłemu wspólnikowi. Na szczęście jedna z takich spraw trafiła do SN, który w uchwale z dnia 04.09.2009 r. (III CZP 52/09) zajął w tej kwestii odmienne stanowisko. Co prawda SN rozpatrywał sytuację, w której spółka jawna została wykreślona z rejestru, jednak i to zdarzenie skutkuje przecież utratą statusu wspólnika. W związku z tym rozważania Sądu Najwyższego dotyczyły byłego wspólnika w ogólności, czyli takiego, który wystąpił ze spółki, jak również wspólnika spółki wykreślonej z rejestru.